گفتار اول: تاریخچه سازمان های بین المللی15
گفتار دوم: مفهوم سازمان های بین المللی17
گفتار سوم: ویژگی ها و خصوصیات کلی سازمان های بین المللی20
گفتار چهارم: عضویت در سازمان های بین المللی23
گفتار پنجم: مصونیت های سازمان های بین المللی24
گفتار ششم: مزایای سازمان های بین المللی27
فصل سوم
شورای امنیت
گفتار اول: کلیاتی در مورد شورای امنیت30
مبحث اول: ترکیب شورای امنیت30
مبحث دوم: نحوه رأی گیری در شورای امنیت32
مبحث سوم : آیین کار شورای امنیت34
مبحث چهارم: دستور کار شورای امنیت36
مبحث پنجم: ریاست شورای امنیت و اداره امور آن37
گفتار دوم: وظایف و اختیارات شورای امنیت38
شورای امنیت در اجرای وظایف اصلی خود به دو طریق عمل می کند42
گفتار سوم: حق وتو44
مبحث اول: تعریف حق وتو44
مبحث اول: علل و چگونگی تشکیل و پیدایش حق وتو46
مبحث دوم: طرفداران حق وتو48
مبحث سوم: مخالفین حق وتو49
گفتار چهارم: آیین کار شورای امنیت50
گفتار پنجم: ایران و شورای امنیت51
مبحث اول: قضیه اشغال ایران توسط نیروی نظامی اتحاد جماهیر شوروی51
مبحث دوم: قضیه ملی کردن صنعت نفت و جزایر سه گانه52
مبحث سوم: اشغال سفارت آمریکا در تهران53
مبحث چهارم: جنگ عراق علیه ایران و کاربرد سلاح های شیمیایی در عراق علیه ایران54
فصل چهارم
شورای امنیت و تحول مداخلات بشر دوستانه دوستانه پس از جنگ سرد
گفتار اول: مداخله بشر دوستانه در خقوق بین الملل سنتی57
مبحث اول: تکوین اصل منع توسل به زور58
مبحث دوم: تحول نظام بین الملل و نقش نوین شورای امنیت60
گفتار دوم: بحران عراق61
گفتار سوم: بحران بوسنی – هرزگوین65
گفتار چهارم: بحران انسانی در سومالی67
گفتار پنجم: بحران کوزوو69
گفتار ششم: ترتیبات منطقه ای و منشور ملل متحد70
گفتار هفتم: ماده 51 منشور ملل متحد و اتحادیه های دفاعی72
فصل پنجم
شورای امنیت و پرونده هسته ای ایران
گفتار اول: مسئله هسته ای75
گفتار دوم: مروری بر تاریخچه ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت77
گفتار سوم: نگاهی به موضوع هسته ای ایران79
گفتار چهارم: مشروعیت قطعنامه های شورای امنیت در مورد برنامه هسته ای ایران84
گفتار پنجم: بررسی حقوقی ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت88
گفتار ششم: چرا پرونده هسته ای ایران باید از شورای امنیت به آژانس بازگردد؟91
گفتار هفتم: پیامدهای احتمالی تصویب قطعنامه جدید شورای امنیت علیه ایران92
گفتار هشتم: تقابل حاکمیت حقوق بین الملل و صلح بین المللی97
مبحث اول: ارزیابی موضوع ارجاع پرونده به شورای امنیت99
مبحث دوم: مبانی قانونی رابطه آژانس بین المللی انرژی اتمی و شورای امنیت 100
مبحث سوم: مشروعیت ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت103
شورای امنیت و رعایت حقوق بین الملل در تئوری105
شورای امنیت و رعایت حقوق بین الملل در عمل108
مبحث چهارم: تحلیل بیانیه ریاست شورای امنیت113
نتیجه گیری116
منابع و مأخذ119
چکیده انگلیسی120
چکیده
با توجه به اهداف مشترک دول بین المللی درجهت حفظ جهان در برابر جنگ های متعدد و ایجاد جهانی فارغ ازخطر تجاوز،ضرورت ایجاد یک سازمان بین المللی به منظورنیل به اهداف خود بیش ازپیش احساس گردد بنابراین در پی ناکامی جامعه ملل در جلوگیری وپیشگری از ایجاد جنگ جهانی دوم قدرت های فاتح جنگ جهانی دوم پساز نشستها و مذاکرات مقدماتی، و تشکیل کنفرانس های متعدد و مراحل مختلف و نهایتا مذاکرات نهایی در 25 ژوئن سال 1945 با اتفاق آراء منشور و سازمان ملل را بوجود آوردند. در راستای تحقق اهداف مشترک ملل متحد که همان حفظ صلح بین المللی است اعضای آن طی مواد 24 تا 26 منشور مسئولیت اولیه صلح و امنیت بین المللی را به شورای امنیت که یکی از ارکان مهم سازمان ملل متحد می باشد واگذار نمودهاند. البته شورای امنیت در مسیر انجام وظایف قانوین خود دارای تحولاتی بوده که اجرای وظایف اصلی آن را تحت تأثیر قرار داده است وتأثیرات آن را در مسائلی همچون بحران عراق، بحران بوسنی و هرزگوین، بحران انسانی در سومالی، بحران کوزوو و … را می توان به وضوح مشاهده کرد. اقدامات شورای امنیت را در موضوع هسته ایران نیز می توان مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. علی رغم مدیران کل آزانس بین المللی انرژِی اتمی در دوران متعدد مدیریت خودشان صراحتا در خصوص عدم همکاری جمهوری اسلامی ایران با آژانس و یا اسناد و مدارکی دال بر عدم صلح آمیز بودن فعالیت هسته ایی ایران به دست نیاوردند و یا هیچ نشانهای یا موردی مبنی بر خروج و یا عدم اجرای تعهد ایران از چارچوب ضوابط و قوانین آژانس مشاهده ننمودهاند، لیکن ملاحظه می گردد قطعنامه ها و بیانیه های متعددی علیه ایران توسط شورای امنیت تصویب گردید که قطعنامه های متعدد تحریمی علیه ایران نمونه بارز آن میباشد. در این پایان نامه بدوا در خصوص سازمان ملل متحد و چگونگی شکل گیری و وظایف و اختیارات آن اشاره وسپس درخصوص سازمانهای بین المللی ومزایا و مصونیتهای آن و همچنین در خصوص شورای امنیت به عنوان یکی از ارکان سازمان ملل متحد ودر پایان به موضوع پرونده هستهای ایران واقدامات شورای امنیت درخصوص آن اشاره شده است.
واژگان کلیدی: سازمان بین المللی، اتفاق آراء، منشور، صلح بین المللی، سازمان ملل متحد،فعالیت هستهای ایران، شورای امنیت، آژانس بین المللی، انرژی اتمی، قطعنامه، تحریم، موضوع هستهای ایران
مقدمه
تاریخ جامعه بشری سرشار از اتفاقات و حوادث مختلفی است که برخی از آنها پیشرفتهای مادی و معنوی فراوان به ارمغان آورد و بعضی نیز بشریت را به سختی ها و خسارات بسیار مبتلا ساخته است. بدین ترتیب سازمان های بین المللی به عنوان ارگانیسم های بین المللی برای حل مشکلات ناشی از روابط بین الملل مددکار دولت ها شدند. بطوریکه درحال حاضر همچون نهاد هایی حقوقی تقریبا در تمام عرصه های روابط بین الملل حضوری فعال یافته اند و مسائل مربوط به صلح و امنیت جهانی و منطقه ای، اقتصادی و تجارت بین المللی، حقوق بشر و تمامی مسائلی که با منافع جامعه بین المللی مرتبط باشد. عموما در چارچوب سازمان های بین المللی تنظیم می گردد. اساسی ترین نیازها و دیرینه ترین آرزوهای بشر برقراری صلح و امنیت جهانی و ایجاد همکاری های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی می باشد لیکن پیشبرد هدف های صلح بین المللی و رفاه عمومی جهانیان بدون تشکیل نهاد هایی که این اهداف را دنبال کنند میسر نمی باشد.
صرف نظر از ضعف های جامعه ملل نه تنها احساس نیاز به تشکیل اجتماع جدیدی از دولت ها از بین نرفت بلکه دو چندان شد. بنابراین با این اعتقاد که تنها راه صلح و امنیت بین المللی تشکیل یک سازمان جدید با ساختار نوین مورد نیاز می باشد. دولتهای فاتح جنگ، سازمان ملل متحد را تاسیس کردند.
پس از تشکیل سازمان ملل متحد تحولاتی که در جهان صورت گرفته است، تغییراتی شگرف در نظام داخلی دولت ها و تطبیق مقررات آن ها با قواعد بین المللی بوجود آورده است. علیرغم آثار مثبت تشکیل این سازمان بر جامعه بین المللی، باید توجه داشت که این سازمان ضعف ها و ناکامی های بزرگی نیز داشته است که نمونه آن می توان به سیاست دوگانه شورای امنیت در قبال دولت های مختلف، عدم توفیق در برقراری نظم بین المللی اقتصادی، نداشتن ضمانت اجرایی کافی در اجرای قواعد حقوق بین الملل و. . . اشاره کرد.
بیان مسئله
یکی از تحولات مهم و اساسی در سازمان ملل و به تبع آن در جامعه جهانی تحول در کارکرد و عملکرد شورای امنیت سازمان ملل می باشد. بخصوص جنگ سرد منجر به دگرگونی در رفتار شورا نسبت به مسائل جهانی شده است مهمترین وظیفه شورای امنیت حفظ صلح و امنیت جهانی است که در گذشته بصورت تحریم و یا به صورت سخت افزاری و نظامی تعریف شده است و یا در زمینه عملیات های حفظ صلح شاهد یک دگرگونی اساسی هستیم که در نوع خود قابل توجه است. اما بعد از پایان جنگ سرد چرخش اساسی در رفتار شورای امنیت را شاهد هستیم که به نوعی صلاحیت شورا گسترده می شود و در مسائل حقوقی نیز ورود نموده و اقدام به ایجاد صلح می کند. ایجاد دادگاه های کیفری در یوگسلاوی سابق یکی از مهمترین اقدامات شورای امنیت سازمان ملل می باشد اما در شرایط کنونی ورود شورای امنیت در پرونده هسته ی جمهوری اسلامی قابل توجه است که به دلیل رابطه آژانس و شورا این پرونده به شورای امنیت ارجاع داده شده است که در پی آن شاهد صدور قطعنامه های 1696، 1737، 1747، 1803، 1929، علیه فعالیت های صلح آمیز جمهوری اسلامی هستیم بحث اساسی در این زمینه این است که بر اساس چه مبانی و ادله حقوقی پرونده ایران از سوی آژانس به شورای امنیت ارجاع داده است و اساسا آیا آژانس از چنین حقی برخوردار بوده است و اقدام آژانس دارای مشروعیت می باشد؟ و نکته بعدی این است که بر اساس چه اصول و ادله ای شورای امنیت اقدام به صدور قطعنامه علیه ایران نموده است و به نوعی حقوق ایران در زمینه توسعه را نادیده گرفته است و تکالیفی را نسبت به پیوستن ایران به پروتکل الحاقی را خواستار شده است و آیا این موضوع منطبق با اصول منشور ملل متحد می باشد؟ در هر حال نقش آفرینی شورای امنیت در سالهای اخیر افزایش یافته است و به نوعی کارکردهای حقوقی نیز از این نهاد سیاسی سرزده است که می بایست این اقدامات از منظر حقوق بین الملل مورد بررسی قرار گیرد.
هدف و کاربرد تحقیق
این پژوهش می تواند مورد استفاده نهادهایی چون وزارت خارجه و شورای عالی امنیت ملی قرار گیرد.
پرسش اصلی تحقیق(مسائل تحقیق)
– آیا تحول در کارکرد های شورای امنیت در مسائل جهانی از جمله پرونده هسته ای جمهوری اسلامی با مبانی حقوقی قابل تحلیل می باشد ؟
فرضیه ها
1. اقدامات شورای امنیت در برخی موارد منطبق با مبانی حقوقی بین الملل نمی باشد.
2. شورای امنیت بدوندر نظر گرفتن حاکمیت ملی کشورها اقدام به صدور قطعنامه علیه کشورها نموده است.
3. شورای امنیت سازمان ملل در پرونده هسته ای جمهوری اسلامی ایران دارای صلاحیت نمی باشد.
روش تحقیق
با توجه به کتابخانه ای بودن موضوع ابتدا گردآوری منابع و سپس فیش برداری منابع و در نهایت تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات در زمینه موضوع انجام خواهد شد.
سوابق تحقیق
کتب و مقالات زیادی پیرامون موضوع تحقیق منتشر و مباحث مبسوطی در خصوص موضوع تحقیق بیان نموده اند از جمله میتوان به حقوق سازمان های بین المللی دکتر سید قاسم زمانی – سازمانهای بین المللی دکتر رضا موسی زاده – نقش و جایگاه شورای امنیت در نظم نوین جهانی آقای سید داوود آقایی – حقوق بین الملل و نظام عدم گسترش سلاح های هسته ای آقای نادر ساعد – تاریخچه انرژی هسته ای در ایران و جهان (مرکز استاد و تاریخ و دیپلماسی) – انرژی اتمی و موازین حقوقی آقای پرویز نوین- پرونده هسته ای ایران آقای سیدحمید هاشمیوکتب ومقالات دیگری پیرامون تحقیق فوق بعنوان سوابق موجود می باشد.
جنبه نوآوری و جدید بودن تحقیق
با توجه به تحول در کارکردهای شورای امنیت در عرصه جهانی و ورود در مسائل حقوقی از جمله پرونده هسته ای جمهوری اسلامی ایران به نظر می رسد با ورود به چنین موضوعاتی و تولید محتوا در زمینه اقدامات شورای امنیت در زمینه پرونده هسته ای ایران بتوان بخشی از سیاست زدگی شورای امنیت و آژانس را مورد تبیین و بررسی قرار داد.
فصل اول
کلیات و مفاهیم
مبحث اول:
سازمان ملل متحد و شکل گیری آن
گفتار اول:
مذاکرات مقدماتی
ناکامی جامعه ملل در جلوگیری و پیشگیری از ایجاد جنگ جهانی دوم، منجر شد که ایجاد یک سیستم همکاری بین المللی کارآمد به منظور حفظ جهان در برابر جنگ بیش از پیش ضروری قلمداد گردد. سازمان ملل متحد توسط قدرتهای فاتح جنگ جهانی دوم تشکیل و پا به عرصه بین الملل گذاشت.
مذاکرات مقدماتی و نخستین گام در زمینه تشکیل سازمان ملل متحد صدور اعلامیه بین المتحدین بود این اعلامیه در 12 ژوئن سال 1941 در کاخ سنت جیمز در لندن توسط نمایندگان کشورهای استرالیا، اتحادیه آفریقای جنوبی، بریتانیا، زلاندنو، کانادا و تعداد دیگری از کشورها امضاء شد. امضاء کنندگان این اعلامیه براین مطلب تاکید داشتند که اساس واقعی صلح پایدار در سایه همکاری همه جانبه ملتهای آزاد، در جهانی فارغ از خطر تجاوز و جهانی که مردم آن از امنیت اقتصادی و اجتماعی برخوردار و بهره مند باشند، امکانپذیر خواهد بود و قصد و هدف خود را همکاری با یکدیگر و نیز با سایر ملتهای آزاد اعلام داشتند1 و معتقدند که ما مردم ملل متحد با تصمیم به محفوظ داشتن نسل های آینده از بلای جنگ و با اعلام مجدد ایمان به حقوق اساسی بشر و به حیثیت و ارزش شخصیت انسانی و تساوی حقوق بین مرد و زن و رعایت حقوق بین ملت ها اعم از کوچک و بزرگ و ایجاد شرایط لازم برای حفظ عدالت و احترام به الزامات ناشی از عهدنامه ها و سایر منابع حقوق بین المللی و کمک و ترقی اجتماعی و شرایط زندگی بهتر با آزادی بیشتر. 2
منشور آتلانتیک:
در مرحله بعد، آمریکا و انگلیس اعلامیه ای را امضاء کردند که سیاست ملی دو کشور را بیان می نماید این اعلامیه به منشور آتلانتیک معروف است که بر ضرورت تامین امنیت و آسایش همگانی و عمومی برای انسانها در دنیای بدون تسلیحات و جنگ تاکید داشت که در این منشور دو کشور یاد شده بر ایجاد یک سازمان بین المللی تاکید داشتند.
اعلامیه ملل متحد:
این اعلامیه گام بعدی در زمینه تشکیل سازمان ملل متحد می باشد که در اول ژانویه 1942 با ورود آمریکا به جنگ نمایندگان 26 کشور که علیه دولتهای آلمان، ایتالیا و ژاپن که به دولت های محور معروف بودند اعلان جنگ داده بودند، ضمن پذیرفتن اصول منشور آتلانتیک، خواستار همکاری همه جانبه دولتهای درگیر تا شکست کامل دولتهای محور، اعلامیه ملل متحد را در واشنگتن امضاء کردند که در این اعلامیه عبارت ملل متحد به پیشنهاد روزولت رئیس جمهور وقت آمریکا انتخاب شد.
کنفرانسهای مسکو و تهران:
یکی دیگر از گام های بلند به منظور تاسیس سازمان ملل، کنفرانس های مسکو و تهران بود. در کنفرانس مسکو که در 30 اکتبر 1943 تشکیل گردیدوزرای خارجه کشورهای آمریکا، شوروی، انگلستان و چین بر لزوم تاسیس یک سازمان بین المللی تاکید داشتند و معتقد بودند این سازمان باید بر اساس اصل حاکمیت کشورهای صلح دوست استوار باشد و از آمادگی لازم برای عضویت کلیه کشورهای کوچک و بزرگ برخوردار باشد و به منظور صلح و امنیت بین المللی ایجاد گردد.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

در کنفرانس تهران نیز که در اول دسامبر 1943 تشکیل گردید. روسای جمهور سه کشور آمریکا، شوروی و انگلستان یعنی به ترتیب روزولت و استالین و چرچیل یک ماه پس از کنفرانس مسکو، طی نشستی در تهران اعلام کردند که ما کاملا بر مسئولیت بزرگی که بر دوش ما و کلیه ملل متحد، برای بوجود آوردن صلحی که براساس حسن نیت توده های عظیم ملت های جهان استوار باشد واقف هستیم صلحی که هرگونه وحشت از جنگ را برای چندین نسل برطرف سازد. 3
گفتار دوم:
مذاکرات نهایی
کنفرانس دامبارتن اوکس:
این کنفرانس یکی دیگر از گام های تاسیس سازمان ملل متحد می باشد که در سال 1944 در ویلایی در شهر واشنگتن به نام دامبارتن اوکس تشکیل شد این کنفرانس در دو مرحله تشکیل شد. در مرحله اول مذاکرات میان نمایندگان آمریکا، شوروی و انگلیس صورت گرفت و در مرحله دوم، نمایندگان آمریکا، انگلیس و چین با هم به گفتگو پرداختند که حاصل توافق آنان راه حل های عملی تر برای مدیریت دنیای پس از جنگ با عنوان سازمان های بین المللی عمومی بود. دراین کنفرانس، درباره ی اهداف و اصول سازمان بین المللی مورد نظر، عضویت و ارکان اصلی آن و پیش بینی های لازم برای حفظ صلح و امنیت بین المللی و برای همکاری اقتصادی و اجتماعی بین المللی، توافق هایی به عمل آمد که به موجب این کنفرانس مسئولیت حفظ صلح و امنیت بین المللی را بر عهده شورای امنیت که رکن مهم و حساس سازمان ملل می باشد. گذاشتند که تمامی پنج قدرت بزرگ یعنی چین، فرانسه، شوروی، انگلیس و آمریکا می بایستی در آن دارای نمایندگانی دائم باشند. هرچند در خصوص نحوه و چگونگی رای گیری در شورای امنیت توافقی حاصل نشد.
کنفرانس یالتا:
این کنفرانس با شرکت سران سه کشور آمریکا، شوروی و انگلیس در یازدهم فوریه سال 1945 تشکیل شد که هدف آن تصمیم گیری نهایی درباره مسائل مورد اختلاف بوده است. در کنفرانس یالتا، قدرتهای بزرگ که پیروزی را بسیار نزدیک می دیدند، ضمن حل اختلاف های خود، توافق های کنفرانس دامبارتن اوکس4 را تکمیل کرده و به شورای امنیت در سازمان بین المللی عمومی، حق و تو واگذار کردند و بدین ترتیب سرنوشت جهان را به منافع خود پیوند زدند. 5
در اعلامیه کنفرانس یالتا چنین آمده است. . . ما موافقت کرده ایم که باید کنفرانسی با شرکت ملل متحد در تاریخ پنجم آوریل 1945 در سانفرانسیسکو تشکیل شود تا منشور این سازمان را طبق روشهایی که در گفتگوهای دوستانه ما در دامبارتن اوکس پیشنهاد شده تهیه کند.
کنفرانس سانفرانسیسکو:
این کنفرانس در پی دعوت نامه هایی که برای ملتهای درگیر جنگ با دولت های محور ارسال شد. در شهر سانفرانسیسکو واقع در آمریکا با حضور پنجاه کشور متحد تشکیل شد.
علیرغم توافق های قبلی دولت های قبلی به ویژه قدرتهای بزرگ موضوعات مورد بحث آنان در چهار محور تقسیم بندی شد و هریک مورد به عنوان یک کمیسیون جداگانه مورد بحث قرار گرفت.
کمیسیون اول: به مقاصد عمومی سازمان، اصول و عضویت آن، دبیرخانه و اصلاحات منشور پرداخت.
کمیسیون دوم: مامور مطالعه اختیارات و مسئولیت های مجمع عمومی شد.
کمیسیون سوم: مطالعه درباره ی شورای امنیت را بعهده گرفت.
کمسیون چهارم: به مطالعه اساسنامه دیوان بین المللی دادگستری پرداخت.
هرچند که در این کنفرانس سایر کشورها واگذاری حق وتو به پنج عضو دائمی را مغایر با اصل تساوی حاکمیت کشورها مورد انتقاد قرار دادند اما سرانجام نمایندگان پنجاه دولت شرکت کننده در کنفرانس در تاریخ 25 ژوئن 1945، به اتفاق آراء منشور ملل متحد را امضا کردند و سازمان ملل متحد را بوجود آوردند.
نخستین شورای عمومی سازمان ملل متحد با حضور 51 نماینده6 از کشورها در 10 ژانویه 1946 در لندن تشکیل شد و پس از چهار سال یعنی 24 اکتبر سال 1349 پس از به اجرا گذاشتن منشور سازمان ملل متحد، اجلاسی در نیویورک و در مقر اصلی سازمان ملل متحد افتتاح شد تا طی مراسمی مقر اصلی سازمان ملل به دنیا معرفی شود.
بنابراین نکته قابل اشاره اینکه منشور سند تشکیل دهنده سازمان ملل متحد است که حقوق و تعهدات کشورهای عضو را تعیین و ارگانها و شیوه کار ملل متحد را مشخص می کند.
در هر حال منشور به عنوان معاهده ای بین المللی، اصول عمده روابط بین الملل از برابری حاکمیت کشورها گرفته تا جلوگیری از استفاده از زور و روابط بین الملل به هر شیوه مغایر با اهداف ملل متحد را تدوین کرده است.
منشور شامل یک صفحه مقدمه، نوزده فصل و 111 ماده می باشد. 7
گفتار سوم:
ارکان، و اهداف و اصول سازمان ملل متحد
الف) ارکان سازمان ملل متحد
طبق ماده 7 منشور ملل متحد ارکان اصلی سازمان ملل متحد به شرح ذیل می باشد:
1- شورای امنیت
2- مجمع عمومی
3- شورای اقتصادی و اجتماعی
4- دیوان بین المللی دادگستری
5- دبیرخانه
6- شورای قیمومت
تمامی ارکان سازمان ملل متحد در مقر ملل متحد در نیویورک قرار دارند، مگر دیوان بین المللی دادگستری که محل آن در شهر لاهه هلند است و موسسان سازمان ملل متحد دستور کار گسترده ای که مستلزم سعی و کوشش بسیار بود برای این سازمان جهانی جدید تهیه کردند.
ب) اهداف سازمان ملل متحد؛
طبق ماده 1 منشور ملل متحد، سازمان ملل متحد چهار هدف مرتبط به هم را دنبال و در دستور کار و سرلوحه فعالیت های خود قرار می دهد و آن عبارتند از:
1- حفظ صلح و امنیت بین المللی.
2- ایجاد روابط دوستانه میان ملتها بر اساس رعایت حقوق برابر و خود مختاری مردمان و اتخاذ تدابیر لازم به منظور تحکیم صلح بین المللی
3- تحقق همکاری های بین المللی در مسایل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و بشر دوستانه همزمان با ترویج حقوق بشر. 8
4- عمل کردن به عنوان مرکزی برای همسو کردن اقدامات دولتها در دستیابی به این اهداف مشترک. اعضای سازمان ملل متحد در تعقیب اهداف و مقاصد مورد اشاره در ماده اول منشور، بر طبق اصول هفتگانه ذیل عمل خواهند کرد. 9
1- سازمان برمبنای اصل تساوی حاکمیت کلیه اعضاء آن قرار دارد.
2- کلیه اعضاء به منظور تضمین حقوق و مزایای ناشی از عضویت، تعهداتی را که به موجب این منشور بر عهده گرفته‌اند با حسن نیت انجام خواهند داد.
3- کلیه اعضاء اختلافات بین‌المللی خود را به شیوه های مسالمت‌آمیز به طریقی که صلح و امنیت بین‌المللی و عدالت به خطر نیافتد، حل خواهند کرد.
4- کلیه اعضاء در روابط بین‌المللی خود از تهدید به زور یا استفاده از آن علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر دولتی یا از هر روش دیگری که با اهداف ملل متحد مباینت داشته باشد خودداری خواهند نمود.
5- کلیه اعضاء در هر اقدامی که سازمان برطبق این منشور به عمل آورد به سازمان همه گونه مساعدت خواهند کرد و از کمک به هر دولتی که سازمان ملل متحد علیه آن اقدام احتیاطی یا قهری به عمل می‌آورد خودداری خواهند نمود.

6- دولت هایی که عضو ملل متحد نیستند تا آنجا که برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی ضروری است بر طبق این اصول سازمان از آنها مراقبت نماید.
7- هیچ یک از مقررات مندرج در این منشور، ملل متحد را مجاز نمی‌دارد در اموری که ذاتاً جزو صلاحیت داخلی هر دولتی است دخالت نماید و اعضاء را نیز ملزم نمی‌کند که چنین موضوعاتی را تابع مقررات این منشور قرار دهند.
ج: اصول سازمان ملل متحد؛
1- اصل برابری حاکمیت اعضاء
2- اصل حسن نیت در اجرای تعهداتی که کشورهای عضو به موجب این منشور به عهده گرفته اند.
3- اصل حل اختلاف بیت المللی به طرق مسالمت آمیز 10
4- اصل عدم تهدید به زور یا عدم استعمال آن به هر نحو که با مقاصد ملل متحد مباینت داشته باشد.
5- اصل همراهی و همکاری کشورهای غیر عضو سازمان به اجرای این اصول
6- اصل حمایت از اقدامات سازمان ملل متحد
7- اصل عدم مداخله در اموری که داتا در صلاحیت ملی کشورهاست. 11
فصل دوم
سازمانهای بین المللی
گفتار اول:
تاریخچه سازمان های بین المللی
داد و ستد و تجارت جهانی و ارتباطات روز افزون بین المللی، علل پیدایش و توسعه سازمان های بین المللی بوده است.
مکانیسم های ارتباطی و پیشرفت های روزافزون ارتباطات و گسترش تجارت جهانی منجر شد تا ایجاد یک سازمان و یا نهادهایی توام با مقررات و ضوایط خاص حاکم بر آن بیش از پیش مورد نیاز احساس گردد بعنوان مثال کنسول یکی از نهاد هایی است که مردم یونان و روم باستان به منظور حمایت از منافع شهروندان خود بنادر کشورهای خارجی که به تجارت مشغول بودند ایجاد گردید.
به علت عدم مسئولیت سیاسی کنسول در خارج از کشور، افراد دیگری بعنوان نماینده سیاسی کشور خویش تحت عنوان سفیز به خارج از کشور اعزام شدند.
کنسول و سفیر که به آن دیپلماسی دوگانه اطلاق می گردد از قرن پانزدهم با پیشنهاد حکومت ایتالیا جای خود را به “سفیر دیپلماتیک دائم” داد.
شیوه مبادله سفرا به همراه هیات دیپلماتیک از آن تاریخ به بعد مرسوم شد. اما روابط بین المللی و گسترش و پیچیدگی آن، به مرور زمان ناتوانی سفرای دایم را در حل و فصل مسایل و اختلافات جهانی و منطقه ای را بیش از پیش آشکار و اثبات نمود. چرا که در برخی مسائل اختلافات نه تنها دربرگیرنده دو کشور بلکه چندین کشور را نیز شامل می شد و قطعا حل و فصل اینگونه اختلاف مستلزم مذاکرات چند جانبه ای بود که می بایستی از طریق کنفرانس های بین المللی انجام می شد. بنابراین، تشکیل کنفرانسهای بین المللی که متشکل از نمایندگان کشورها بودند، تنها راه دست یابی به حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات به نظررسیدند که از نیمه قرن نوزدهم گرایش و تمایل کشورها به تشکیل و برگزاری چنین کنفرانسها و تجمعاتی بیشتر و بیشتر شد. 12
نمونه ای از این تجمعات می توان به کنفرانس صلح وستفالی اشاره کرد که در سال 1648 تشکیل گردید و بعنوان یک کنفرانس بین المللی تلقی می گردد. بعدها در قرن نوزدهم نشستها و کنفرانسهای متعددی منعقد گردید که هریک منجر به انعقاد معاهدات گوناگونی منجر شدند. از جمله صلح نامه هایی از طریق کنگره وین در سال 1815 بین کشورهای اروپایی منعقد گردید که این موضوع پس از جنگ های ناپلئونی ایجاد گردید و دیگر مذاکرات صلح پاریس در سال 1918 بود که پس ازپایان جنگ جهانی اول که منجر به انعقاد “معاهدات ورسای” در سال 1919 گردید.
بنابراین از آنجاییکه مذاکرات دیپلماتیک دو جانبه برای حل و فصل مشکلات و اختلافات منظقه ای و جهانی بسیار نامناسب و ناتوان بوده اند به همین دلیل هر گونه قرارداد و پیمان صلحی به دنبال مذاکرات در قالب یک کنفرانس بین المللی منعقد می شد.13 لازم به ذکر است که واژه “سازمان بین المللی” ظاهرا برای اولین بار در قرن نوزدهم توسط حقوقدان اسکاتلندی “جیمز لوری بر” به کار گرفته شد. 14
گفتار دوم:
مفهوم سازمان های بین المللی
امروزه سازمانهای بین‌المللی در جنبه های مختلف روابط بین‌الملل دارای اشتغالات و فعالیتهای گسترده‌ای می‌باشند. این سازمانها در عرصه‌های مختلف زندگی بشری وارد شده و حل بسیاری از مسائل و معضلات جهانی از این طریق میسر شده است. سازمانهای بین المللی محصول اراده دولتها بوده که برای تحقق اهداف مشترکی بنا نهاده شده‌اند و در کنار دولتها جزء تابعان فعال حقوق بین‌الملل محسوب می‌شوند و نقش مهمی را در توسعه و تحول حقوق بین‌الملل ایفا می کنند. بر خلاف دولتها که از صلاحیت عام برخوردارند سازمانهای بین المللی تابع اصل تخصصی بودن می‌باشند و اختیارات آنها در حدودی است که به طور صریح یا ضمنی از طرف دولتها به آنها اعطا شده است. علی رغم نقش مثبت این سازمانها در توسعه قواعد بین‌المللی همواره این امکان وجود دارد که آنها از مسیر اصلی خود منحرف شده و موازین بین‌المللی را نادیده بگیرند.
سازمانهای بین‌المللی هرچند دارای شخصیت حقوقی مستقل از اعضا هستند ولی در نهایت این دولتهای عضو هستند که گردانندگان اصلی این سازمانها محسوب می‌شوند. ساختار این سازمانها اغلب به گونه‌ای است که این اجازه را به دولتهای عضو می‌دهد که در برخی موارد اراده خود را بر سازمان تحمیل نموده و تصمیمات سازمان را در جهت تامین منافع خود هدایت نمایند. این نوع تحمیل اراده در اغلب موارد به نقض موازین بین‌المللی منجر می‌گردد. در مساله برنامه هسته‌ای ایران نیز که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفت به روشنی می‌توان این امر را مشاهده کرد. عملکرد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و شورای امنیت در این قضیه نشان داد که صرف تاکید نظری بر اصل استقلال شخصیت حقوقی سازمان بدون وجود سازوکارهای مناسب برای محافظت از آن، در عمل نمی‌تواند مانع نفوذ ناروای دول قدرتمند در امور سازمان گردیده و استقلال سازمان را حفظ نماید.
اصولا برای تجزیه و تحلیل هر موضوع حقوقی، ابتدا باید به تعریف موضوع مبادرت ورزید و حدود آن را معین نمود. چرا که سازمان بین المللی گاه به عنوان مفهومی کلی به ساختار و سازماندهی جامعه بین المللی دلالت دارد که همواره با موجودیت جامعه بین المللی عجین گشته و جزء لاینفک آن می باشد15 و گاهی هم معرف نهادی بین المللی است که متولد می شود. زندگی می کند و می میرد مانند اینکه نوعی تعامل میان هر دو مفهوم سازمان بین المللی وجود دارد. 16
بنابراین سازمان بین المللی عبارت از اجتماع نهادینه گروهی از کشورهاست که به منظور تحقق هدفهای معین و مشترک در زمینه های مختلف (اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و غیره) با یکدیگر همکاری می کنند. البته سازمان های بین المللی خود نیز می توانند در زمره موسسان سازمان بین المللی جدیدی باشند. مبنای تاسیس هر سازمان بین المللی، “معاهده موسس” است که به منزله اساسنامه آن سازمان است. تابعان فعال حقوق بین الملل، با انعقاد چنین معاهده ای که یک سند چند جانبه بین المللی است تمایل خود را به همکاری منظم در محدوده مشخص ابراز می دارند. بنابراین معاهدات موسس سازمانهای بین المللی، همچون سایر معاهدات بین المللی، تابع حقوق معاهدات بین المللی است. 17
با توجه به موارد معنونه به دلیل رشد و توسعه سازمان های بین المللی، نمی توان تعریفی جامع از سازمانهای بین المللی که مقبولیت جهانی داشته باشد ارائه داد. اما آنچه به نظر می رسد اینست که با فائق آمدن بر اختلافات در نحوه ارائه تعریف، به یک اتفاق نظر کلی دست یافت.
به لحاظ تاریخی جایگاه سازمان های بین المللی در جامعه بین المللی متاثر از رشد همکاری دولتها با یکدیگر و ماهیت مسائلی بوده است که در نتیجه تحولات بین المللی مطرح گشته اند. با وجود این همکاری میان دولت ها عامل بلافصل پیدایش سازمان های بین المللی نیست.
اقدامات دولتها ابتدا از رهگذر مجاری دیپلماتیک و انعقاد معاهدات بین المللی هماهنگ گردید و پس از آن برای اصلاح و روزآمد کردن اسناد موجود، تشکیل کنفرانس های بین المللی خاص و سپس منظم را در پی داشت و به این ترتیب زمینه ایجاد و سازمانهای بین المللی اولیه در قالب کمیسیون های رودخانه ای و اتحادیه های عمومی بین المللی فراهم شد. 18
بر این اساس از ابتدای قرن نوزدهم دولت ها به یکدیگر نزدیکتر شدند و در نتیجه روابط بین المللی دوام و قوام بیشتری یافت. به همین دلیل، دولتها برای حل مسائل روزمره خود سازمان هایی بنیان گذاشتند و در آن ها با یکدیگر به همکاری پرداختند. البته این احتمال وجود دارد که اندیشه سازمان های بین المللی از زمان ظهور نخستین حکومتها مطرح بوده است اما سازمانهای بین المللی در مفهوم امروزین قبل از قرن نوزدهم میلادی وجود نداشته است و یکی از دلایل این امر آن است که قبل از قرن نوزدهم سیستم بین المللی، متشکل از دولتهای دارای ثبات و استواری کافی نبود که بتواند همکاری بین المللی میان دولتها را به عنوان شرط ضروری ایجاد یک سازمان بین المللی به ارمغان آوَرَد. لذا با امضای معاهدات وستفالی در سال 1648 میلادی زمینه تشکیل کنگره ها و کنفرانس های بین المللی فراهم آمد لیکن هنوز تا نهادین شدن همکاری های بین المللی فاصله بسیار بود.
در هر حال سازمانهای بین المللی را نمی توان صرفا به عنوان ابزار و وسیله همکاری قلمداد نمود. سازمان ها در عرصه روابط بین المللی به تدریج از حیات مستقل برخوردار شدند و موقعیت خود را به عنوان عنصر ضروری حیات بین المللی تثبیت نمودند، تا آنجا که دیوان بین المللی دادگستری در سال 1949 در رای مشورتی خود جهت فراهم ساختن زمینه حضور فعال تر و موثر تر سازمان های بین المللی در حوزه روابط بین المللی ابراز داشت که نوع و ماهیت تابعان هر نظام حقوقی متاثر از نیازهای هر جامعه است. بر همین اساس سازمان های بین المللی به تدریج به عنوان ستون نظام حقوقی بین المللی جلوه گر شدند و جامعه بین المللی دولتها بر مشارکت آن ها در فرآیندهای سیاسی و حقوقی بین المللی گردن نهادند. 19
گفتار سوم:
ویژگی ها و خصوصیات کلی سازمان های بین المللی
سازمان های بین المللی دارای ویژگی های عام و مشترک هستند و افزون بر آن هر گروهی و یا هر یک از آنها نیز دارای ویژگی های خاص و مخصوص به خود است.
خصوصیات عام و مشترک سازمان های بین المللی عبارتند از:
دارا بودن استقلال و شخصیت حقوقی بین المللی، جدا و مستقل از کشورهای عضو، دائمی بودن یا دارا بودن دوام و استمرار و داشتن تشکیلات و ارکان منظم. 20
با این حال می توان سازمان های بین المللی را اینگونه تعریف کرد که:
سازمان های بین المللی به تجمعی از دولتها اطلاق می شود که بر اساس یک سند تاسیس (معاهده) تشکیل می شود و اعضاء آن اهداف مشترکی را در چارچوب نهادها و کارگزاری های ویژه با فعالیت مستمر و مداوم دنبال می کنند.
با بیان این تعریف ویژگی های سازمان های بین المللی را می توان اینگونه بر شمرد؛
1- سازمان بین المللی از اجتماع دولتها تشکیل می شود.
2- سازمان بین المللی بر اساس یک سند تاسیس ایجاد می شود.
3- اعضای سازمان اهداف مشترکی را دنبال می کنند.
4- فعالیت سازمان در چارچوب ارکان و کارگزاری های خاص صورت می گیرد.
5- فعالیت سازمان مستمر و مداوم است. 21
الف- اجتماع دولتها
سازمان بین المللی اصولا از اجتماع دولت هایی تشکیل می گردد که سند تاسیس سازمان را تصویب کرده اند. هریک از دولتهای عضو با اعزام نمایندگانی به سازمان از مواضع و منافع خود دفاع می کنند.
هرچند اعضای تشکیل دهنده سازمان های بین المللی معمولا از دولتها هستند، لیکن می توان شاهد سازمان هایی با موجودیت های غیر دولتی نیز بود.
– مثلا طبق اساسنامه سازمان بین المللی کار، علاوه بر نمایندگان دولت ها، نمایندگان اتحادیه های کارگران و کارفرمایان می توانند در مذاکرات شرکت و در اتخاذ تصمیم سهیم باشند.
– و یا قضات دیوان بین المللی دادگستری (لاهه) نماینده دولت متبوع خود به شمار نمی آیند و با حفظ استقلال رای، از مواضع حقوقی خود دفاع می کنند، حتی اگر بر خلاف مواضع دولت متبوع شان باشد.
– اعضای برخی از سازمان ها، نمایندگان دولت نبوده، بلکه نماینده (مردم) هستند؛ مانند نمایندگان پارلمان اروپا
ب- تصویب سند تاسیس:
لازمه تشکیل یک سازمان بین المللی، علاوه بر اجتماع دولتها، تصویب سند تاسیس تحت هر نام توسط اعضاء است(میثاق،منشور، اساسنامه و غیره). هرگونه تجمع دولتها بدون تصویب سند تاسیس نمی تواند منجر به تشکیل یک سازمان بین المللی شود، در غیر این صورت تجمع گروهی از دولتها بدون تصویب اساسنامه نظیر کنفرانس های بین المللی خواهد بود که برای مدت معین و موضوع مشخص تشکیل و پس از تبادل نظر شرکت کنندگان خاتمه می یابد.
تصویب سند تاسیس منجر به دو امر می شود:
1- اعلام موجودیت سازمان

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید